गणेश चतुर्थी हा मराठी कुटुंबांचा आवडता सण. 2025 मध्ये, 27 ऑगस्टपासून बाप्पाचे आगमन होणार आहे, आणि प्रत्येक घरात मोदक बनवण्याची लगबग सुरू होईल. मोदक हा गणपती बाप्पांचा आवडता पदार्थ, आणि मराठी आईच्या हातचा मोदक तर सगळ्यांचा जीव की प्राण! प्रत्येक घरात मोदकाची रेसिपी थोडी वेगळी असते, पण ती बनवताना लागणारी मेहनत आणि प्रेम मात्र सगळीकडे सारखेच. माझ्या आजीपासून ते माझ्या आईपर्यंत, प्रत्येक मराठी आईच्या गुप्त मोदक रेसिपीमध्ये काही खास टिप्स असतात, ज्या मोदकाला परफेक्ट बनवतात. चला, या लेखात आपण पारंपरिक उकडीचे मोदक, खव्याचे मोदक आणि काही आधुनिक ट्विस्टसह सोप्या रेसिपी आणि टिप्स पाहू, ज्या तुमच्या गणेश चतुर्थीला खास बनवतील.
मराठी घरात मोदक बनवणे ही एक कला आहे. सकाळी लवकर उठून, स्वयंपाकघरात तांदळाच्या पिठाची उकड तयार करायची, नारळ आणि गूळ मिक्स करून सारण बनवायचे, आणि मग प्रेमाने मोदकांना आकार द्यायचा – हे सगळं करताना घरात उत्सवाची चाहूल लागते. मोदक बनवताना मराठी आई कधीच घाई करत नाही. ती प्रत्येक पायरी इतक्या शांतपणे आणि प्रेमाने करते, की बाप्पाही त्या मोदकांचा स्वाद घेऊन खूश होतात. माझ्या आईच्या मते, मोदकाचा खरा स्वाद त्यातल्या प्रेमात आणि थोड्या गुप्त टिप्समध्ये दडलेला असतो. चला, प्रथम पारंपरिक उकडीच्या मोदकाची रेसिपी पाहू.
उकडीचे मोदक बनवण्यासाठी साहित्य अगदी साधे लागते: 1 वाटी तांदळाचे पीठ, 1 वाटी खवलेला नारळ, 3/4 वाटी गूळ, 1 टीस्पून वेलची पूड, 1 टेबलस्पून तूप, आणि चिमटीभर मीठ. प्रथम, तांदळाच्या पिठाची उकड तयार करा. पाणी उकळून त्यात चिमटीभर मीठ आणि थोडे तूप घाला. मग तांदळाचे पीठ घालून मंद आचेवर ढवळत रहा, जेणेकरून उकड एकजीव होईल. ही उकड थंड झाल्यावर मळून घ्या. आता सारणासाठी, कढईत तूप गरम करून त्यात खवलेला नारळ आणि गूळ घाला. गूळ वितळेपर्यंत मंद आचेवर शिजवा आणि वेलची पूड मिक्स करा. हे मिश्रण थंड झाल्यावर मोदकांना आकार द्यायला सुरुवात करा. उकडीचे छोटे गोळे बनवून, त्यात सारण भरून मोदकाचा आकार द्या. हे मोदक बांबूच्या साच्यात किंवा हाताने बनवता येतात. मग, 10-12 मिनिटे वाफेवर शिजवून गरमागरम मोदक तयार! माझ्या आजीच्या टिप्सनुसार, उकड मळताना थोडे दूध घातल्यास मोदक मऊ राहतात.
पारंपरिक मोदकांबरोबरच, खव्याचे मोदकही मराठी घरांमध्ये खूप लोकप्रिय आहेत. खव्याचे मोदक बनवणे सोपे आहे आणि ते गणपतीला नैवेद्य म्हणून ठेवण्यासाठी उत्तम. यासाठी 1 वाटी खवा, 1/2 वाटी साखर, 1/4 वाटी नारळाचा कीस, 1 टीस्पून वेलची पूड आणि थोडे केशर लागते. कढईत खवा मंद आचेवर परतून घ्या, मग त्यात साखर, नारळ आणि वेलची पूड मिक्स करा. केशर पाण्यात भिजवून त्याचा रंग आणि सुगंध मिश्रणात घाला. हे मिश्रण थंड झाल्यावर हाताने किंवा साच्यात मोदकांना आकार द्या. खव्याचे मोदक शिजवण्याची गरज नसते, त्यामुळे ते झटपट तयार होतात. माझ्या काकूच्या मते, खव्यात थोडे दूध घातल्यास मोदक गोड आणि मऊ होतात. हे मोदक मुलांना आणि बाप्पांना खूप आवडतात!
आजकाल मराठी कुटुंबांमध्ये मोदकांना आधुनिक टच देण्याचा ट्रेंड आहे. उदाहरणार्थ, चॉकलेट मोदक किंवा ड्रायफ्रूट मोदक तरुणांना खूप आवडतात. चॉकलेट मोदक बनवण्यासाठी, 1 वाटी डार्क चॉकलेट वितळवून त्यात 1/2 वाटी खवा आणि 1/4 वाटी ड्रायफ्रूट्स (बदाम, काजू, पिस्ता) मिक्स करा. हे मिश्रण थंड झाल्यावर मोदकांचा आकार द्या आणि फ्रिजमध्ये 10 मिनिटे ठेवा. हा आधुनिक ट्विस्ट मुलांना आणि पाहुण्यांना नक्की आवडेल. याशिवाय, तुम्ही साबुदाणा मोदक बनवू शकता. साबुदाणा भिजवून, त्यात गूळ आणि नारळ मिक्स करून वाफेवर शिजवल्यास हा मोदक उपवासातही खाता येतो. माझ्या मावशीच्या मते, साबुदाणा मोदकात थोडे शेंगदाण्याचे कूट घातल्यास चव आणखी वाढते.
मोदक बनवताना काही गोष्टींची काळजी घेतल्यास ते परफेक्ट होतात. माझ्या आईच्या सल्ल्यानुसार, तांदळाचे पीठ ताजे असावे, कारण जुने पीठ वापरल्यास उकड चिकट होऊ शकते. गूळ चांगल्या प्रतीचा वापरा, जेणेकरून सारण गोड आणि स्वच्छ लागेल. मोदकांना आकार देताना हाताला थोडे तूप लावल्यास ते सहज बनतात. जर तुम्ही पहिल्यांदा मोदक बनवत असाल, तर घाबरू नका! मराठी आईच्या रेसिपीमध्ये प्रेम आणि मेहनत असते, त्यामुळे थोडी चूक झाली तरी बाप्पा तुमच्यावर खूश होतात. तुमच्या घरातील मुलांना किंवा कुटुंबाला मोदक बनवण्यात सहभागी करा. यामुळे सणाचा आनंद दुप्पट होईल आणि मुलांना परंपराही शिकता येईल.
गणेश चतुर्थीला मोदक बनवणे हे फक्त खाण्यापुरते नाही, तर त्यात भक्ती आणि कुटुंबाची जवळीक दडलेली आहे. माझ्या आजीच्या काळात, सगळे कुटुंब एकत्र बसून मोदक बनवायचे. आजही, आमच्या घरात गणपतीच्या आगमनापूर्वी स्वयंपाकघरात गप्पा, हास्य आणि गाण्यांचा माहोल असतो. मोदक बनवताना ‘सुखकर्ता दुखहर्ता’ किंवा ‘गणपती बाप्पा मोरया’ ची भक्तीगीते गायली, की सणाला खास मजा येते. तुम्हीही तुमच्या कुटुंबासोबत असे क्षण अनुभवू शकता.
शेवटी, गणेश चतुर्थी हा सण मराठी संस्कृतीचा गौरव आहे. मोदक बनवणे ही एक परंपरा आहे, जी पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. मराठी आईच्या गुप्त रेसिपीमध्ये प्रेम, काळजी आणि थोड्या खास टिप्स असतात, ज्या मोदकांना अविस्मरणीय बनवतात. 2025 मध्ये, तुमच्या घरातही या रेसिपी ट्राय करा आणि बाप्पांना खूश करा. तुमच्या घरातील खास मोदक रेसिपी काय आहे? ती आमच्याशी शेअर करा आणि गणेश चतुर्थीचा आनंद वाढवा! गणपती बाप्पा मोरया!
Also Read: डायबिटीज साठी आहार: स्वादिष्ट पर्यायांसह मधुमेहावर नियंत्रण.